BỆNH LỒNG RUỘT TRÊN CHÓ (INTUSSUSCEPTION IN DOGS)

Lồng ruột là gì?

Lồng ruột xảy ra khi một đoạn ruột lộn lại và chui vào lòng của một đoạn ruột kế cận, tương tự như cách một chiếc kính viễn vọng thu gọn lại vào nhau. Tình trạng này có thể gây ra hiện tượng tắc nghẽn ruột, dẫn đến việc thức ăn không thể di chuyển qua đường ruột. Lồng ruột có thể xảy ra ở bất kỳ vùng nào của ruột và cũng có thể liên quan đến kết tràng (colons), manh tràng (cecum) hoặc dạ dày (stomach). Bệnh cũng có thể xuất hiện đồng thời ở nhiều vị trí khác nhau trên đường tiêu hóa.

Lồng ruột có thể diễn ra tạm thời (tự tháo), nhưng nếu kéo dài, tổn thương sẽ trở nên vĩnh viễn. Đoạn ruột bị lồng có thể sưng nề do các mạch máu bị chèn ép, cuối cùng dẫn đến hoại tử mô (tissue death). Nếu điều này xảy ra, dịch và chất chứa trong lòng ruột có thể rò rỉ vào ổ bụng, gây ra tình trạng viêm phúc mạc (peritonitis) đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Nguyên nhân gây lồng ruột là gì?

Lồng ruột được gây ra bởi sự chuyển động bất thường (rối loạn nhu động) của đường ruột. Nhiều bệnh lý nền có thể gây ra sự bất thường này, bao gồm: ký sinh trùng đường ruột, dị vật (các vật thể không thể tiêu hóa), nhiễm trùng đường ruột cấp tính do vi khuẩn hoặc virus, các bệnh nhiễm trùng khác, bệnh viêm ruột (IBD), và ung thư/khối u. Đôi khi, nguyên nhân cụ thể không thể được xác định (vô căn).

"Lồng ruột được gây ra bởi sự chuyển động bất thường (rối loạn nhu động) của đường ruột."

Tình trạng này phổ biến hơn ở chó non dưới 1 năm tuổi, nhưng cũng có thể xảy ra ở chó lớn tuổi hơn. Bệnh cũng có xu hướng xuất hiện thường xuyên hơn ở giống chó German Shepherd (Becgie Đức) so với các giống chó khác.

Những triệu chứng lâm sàng nào gợi ý bệnh lồng ruột?

Lồng ruột gây ra tình trạng mất khả năng lưu thông một phần hoặc toàn bộ thức ăn một cách bình thường qua hệ tiêu hóa, do đó các dấu hiệu lâm sàng có thể mô phỏng một ca tắc nghẽn ruột (intestinal obstruction), bao gồm: nôn mửa, tiêu chảy, ủ rũ/trầm cảm, và giảm hoặc mất cảm giác thèm ăn. Chó bị bệnh cũng có thể bị đau bụng và/hoặc sưng chướng bụng. Vì lồng ruột có thể chỉ gây tắc nghẽn một phần hoặc thậm chí diễn ra theo từng đợt (lúc lồng lúc tự tháo), mức độ nghiêm trọng của các dấu hiệu có thể thay đổi, thậm chí cải thiện ban đầu trước khi tái phát trở lại.

Bệnh lồng ruột được chẩn đoán như thế nào?

Trong các ca lồng ruột, kết quả khám lâm sàng thường bao gồm: mất nước, nhịp tim nhanh và niêm mạc nhợt nhạt – những dấu hiệu này trùng khớp với nhiều bệnh lý đường tiêu hóa khác. Trong một số trường hợp, bác sĩ thú y có thể sờ chẩn được một khối dạng hình trụ (khối lồng) trong ổ bụng.

Các xét nghiệm máu sàng lọc tiêu chuẩn thường được khuyến cáo, bao gồm tổng phân tích tế bào máu (CBC), sinh hóa huyết thanh và phân tích nước tiểu. Các xét nghiệm này có thể cho thấy bằng chứng của tình trạng mất nước, rối loạn điện giải và ít phổ biến hơn là suy thận cấp.

"Siêu âm cũng có thể giúp xác định nguyên nhân nền gây ra tình trạng lồng ruột."

X-quang thường quy (plain radiographs) thường không chẩn đoán xác định được lồng ruột, mặc dù có thể quan sát thấy một khối hoặc một đoạn ruột bị giãn chứa đầy hơi. Siêu âm bụng hoặc X-quang cản quang bằng Barium (một loại chất lỏng hiển thị rõ trên phim X-quang) thường là bắt buộc để phát hiện khối lồng. Siêu âm cũng có thể giúp xác định nguyên nhân nền gây ra tình trạng lồng ruột (như dị vật hoặc khối u).

Lồng ruột cũng có thể được phát hiện trong quá trình phẫu thuật mở bụng thăm dò (exploratory laparotomy) – một phương pháp phẫu thuật ổ bụng được sử dụng để chẩn đoán và có tiềm năng điều trị dứt điểm nguyên nhân gây ra các triệu chứng tiêu hóa ở chó.

Bệnh lồng ruột được điều trị như thế nào?

Hiếm khi lồng ruột có thể tự điều chỉnh (tự tháo lồng). Trong một số ít trường hợp, đoạn ruột có thể được xoa bóp (nắn chỉnh bằng tay) qua da và thành bụng để tháo khối lồng. Ở chó con, có thể bơm dung dịch nước muối sinh lý vào kết tràng và dùng áp lực nước để đẩy tháo khối lồng.

Hầu hết các trường hợp lồng ruột đều yêu cầu phải can thiệp phẫu thuật. Bác sĩ thú y có thể tiến hành cắt bỏ đoạn ruột bị tổn thương/hoại tử và phẫu thuật khâu nối các đoạn ruột khỏe mạnh còn lại với nhau (phẫu thuật cắt - nối ruột). Trong các trường hợp khác, họ có thể dùng tay thao tác để đẩy tháo khối lồng, sau đó tiến hành phẫu thuật cố định các đoạn ruột với nhau (phẫu thuật cố định ruột - enteropexy) để ngăn ngừa sự tái phát của lồng ruột.

Tiên lượng của bệnh ra sao?

Tiên lượng phụ thuộc vào vị trí, thời gian kéo dài và mức độ nghiêm trọng của khối lồng. Chó bị lồng ruột nghiêm trọng có thể tử vong trong vòng vài ngày nếu không được điều trị. Những ca ít nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như những ca không gây tắc nghẽn hoàn toàn lòng ruột hoặc không gây tổn thương/hoại tử mô, có thể sống sót từ vài tuần đến vài tháng mà không cần điều trị đặc hiệu.

Tiên lượng với điều trị ngoại khoa là TỐT nếu phẫu thuật được tiến hành sớm kết hợp với liệu pháp hồi sức hỗ trợ tích cực.

Nguồn tài liệu tham khảo: Fossum TW, Edlund CS, Johnson AL, et al. Surgery of the digestive system. In: Small Animal Surgery, 5rd ed. Mosby Elsevier; 2019: 458-462