BỆNH CẦU TRÙNG (COCCIDIA) Ở CHÓ MÈO

Nhiễm cầu trùng gây ra tình trạng tiêu chảy cấp tính, đôi khi kèm máu. Đối với chó mèo con hoặc các bé có thể trạng nhỏ, bệnh có thể diễn tiến nhanh chóng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

1. Cầu Trùng Xâm Nhập Và Tấn Công Cơ Thể Như Thế Nào?

Loại cầu trùng phổ biến nhất ở chó và mèo thuộc chi Cystoisospora. Chó và mèo nhiễm các loài cầu trùng khác nhau, do đó bệnh không lây chéo giữa chó và mèo, đồng thời cũng không lây sang người.

Quá trình lây nhiễm trong môi trường

1. Trứng cầu trùng (Oocysts) theo phân của động vật bệnh thải ra môi trường.
2. Chỉ mất 12 - 36 giờ, trứng cầu trùng trong môi trường bên ngoài sẽ phát triển (bào tử hóa) và đạt khả năng gây nhiễm.
3. Thú cưng nhiễm bệnh khi vô tình nuốt phải trứng cầu trùng trong môi trường hoặc ăn phải các sinh vật trung gian truyền bệnh như chuột, ruồi, gián...

⚠️ Lưu ý: Do thời gian phát triển của trứng cầu trùng rất ngắn (12–36 giờ), việc dọn dẹp phân ngay lập tức là biện pháp tối quan trọng để ngăn chặn nguy cơ tái nhiễm.

Cơ chế phá hủy đường ruột

Khi đi vào ruột, trứng cầu trùng vỡ ra và giải phóng các vi thể tấn công vào tế bào niêm mạc ruột. Chúng nhân lên liên tục với tốc độ chóng mặt cho đến khi tế bào ruột vỡ tung.

Lượng vi khuẩn mới giải phóng tiếp tục xâm nhập và phá hủy các tế bào lân cận. Sau 3 đến 11 ngày, khi một lượng lớn tế bào ruột bị phá hủy hoàn toàn, hiện tượng tiêu chảy xối xả, mất nước và đi cầu ra máu sẽ bùng phát.

2. Làm Thế Nào Để Phát Hiện Cầu Trùng?

Vì cầu trùng có kích thước vi mô, phương pháp duy nhất để xác định là xét nghiệm mẫu phân dưới kính hiển vi tại phòng khám thú y.

• Tầm soát định kỳ: Nên kiểm tra phân cho tất cả chó mèo con mới về nhà (dù có tiêu chảy hay không) và kiểm tra định kỳ ít nhất 1 lần/năm cho thú cưng trưởng thành.
• Lưu ý khi chẩn đoán: Nếu số lượng cầu trùng còn ít, xét nghiệm phân lần đầu có thể cho kết quả âm tính giả. Đối với những ca tiêu chảy dai dẳng ở thú cưng nhỏ tuổi, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phân lại nhiều lần hoặc làm xét nghiệm miễn dịch đặc hiệu.

3. Phác Đồ Điều Trị Bệnh Cầu Trùng

Hiện nay có 2 nhóm thuốc chính được sử dụng trong điều trị Cystoisospora:

Thuốc kìm cầu trùng (Coccidiostats): Ức chế khả năng nhân lên của cầu trùng để hệ miễn dịch tự đào thải. Bao gồm nhóm Kháng sinh Sulfa (Sulfadimethoxine...). Với liệu trình kéo dài 1 - 2 tuần (hoặc đến khi hết tiêu chảy thêm 2 ngày).

Thuốc diệt cầu trùng (Coccidiocidal): Tiêu diệt triệt để cầu trùng ngay lập tức như: Ponazuril, Toltrazuril. Với ưu điểm là thế hệ mới, hiệu quả cực nhanh chỉ sau vài liều dùng, rất an toàn cho chó mèo con.

4. Giải Đáp Các Thắc Mắc Thường Gặp

Cầu trùng từ chó mèo có lây sang người hoặc thú cưng khác không?

• Với người: Loài cầu trùng Cystoisospora ở chó mèo KHÔNG lây sang người. (Các loài cầu trùng lây sang người như Toxoplasma hay Cryptosporidium thuộc nhóm khác).
• Với thú cưng khác: Cầu trùng chủ yếu tấn công chó mèo con do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Thú cưng trưởng thành khỏe mạnh sống chung nhà thường có hệ miễn dịch tốt nên ít khi bị lây nhiễm hoặc phát bệnh.

Hiện tượng phát hiện Eimeria trong mẫu phân là gì?

• Eimeria là chi cầu trùng chỉ gây bệnh ở động vật ăn cỏ (như thỏ, gia súc).
• Nếu xét nghiệm phân của chó/mèo thấy có Eimeria, điều này có nghĩa là thú cưng của bạn đã ăn phải phân của động vật khác (như phân thỏ). Eimeria không gây hại hay tấn công ruột chó mèo. Tuy nhiên, nếu bé đang bị tiêu chảy thì nguyên nhân là do vi khuẩn khác từ việc ăn chất thải mất vệ sinh đó.

Lời Khuyên Dành Cho Chủ Nuôi

1. Dọn phân ngay lập tức: Lau rửa sạch sẽ khu vực vệ sinh bằng xà phòng/chất tẩy rửa (trứng cầu trùng kháng hầu hết các chất khử trùng thông thường).
2. Tẩy giún & Soi phân định kỳ: Không chủ quan khi thấy cún miêu tiêu chảy, hãy đưa mẫu phân đến phòng khám thú y để được soi kính hiển vi chính xác.

👉 Nếu thú cưng của bạn đang có biểu hiện tiêu chảy, đi cầu phân lỏng hoặc phân có lẫn máu, hãy liên hệ ngay với phòng khám để được hỗ trợ xét nghiệm và điều trị kịp thời nhé!