Bệnh cơ tim (Bệnh tim) ở mèo - Cardiomyopathy

Phân loại bệnh cơ tim ở mèo

Bệnh cơ tim được chia thành các dạng chính sau:

1. Bệnh phì đại cơ tim (Hypertrophic Cardiomyopathy - HCM): Đây là dạng phổ biến nhất. Xảy ra khi thành cơ tim dày lên bất thường, làm giảm thể tích máu bên trong tâm thất và ngăn cản cơ tim thư giãn bình thường giữa các nhịp bóp.
2. Bệnh giãn cơ tim (Dilated Cardiomyopathy - DCM): Thành cơ tim trở nên mỏng hơn bình thường, tim giãn lớn và cơ tim không thể co bóp hiệu quả để đẩy máu đi.
3. Bệnh cơ tim hạn chế (Restrictive Cardiomyopathy - RCM): Xuất hiện tình trạng xơ hóa (dày lên hoặc hình thành sẹo) ở thành tim, làm cho tim bị cứng và mất đàn hồi, ngăn cản các buồng tim chứa đầy máu như bình thường.
4. Bệnh cơ tim gây loạn nhịp (Arrhythmogenic Cardiomyopathy - AC): Còn gọi là bệnh cơ tim thất phải. Tình trạng hiếm gặp này chỉ ảnh hưởng đến phía bên phải của tim và gây ra các rối loạn nhịp tim.
5. Bệnh cơ tim không đặc hiệu (Unclassified): Khi các thay đổi trên tim bao gồm đặc điểm của nhiều loại bệnh khác nhau (ví dụ: vừa phì đại vừa giãn).

Cơ chế hoạt động của bệnh

Trong bệnh cơ tim, các bất thường ở cơ tim làm suy giảm chức năng tim theo hai cách chính:

• Với HCM và RCM: Bệnh cản trở khả năng thư giãn của tim giữa các lần co bóp (giai đoạn tâm trương). Nếu tim không giãn ra đủ, máu sẽ không thể đổ đầy vào tim hiệu quả, dẫn đến "suy tim tâm trương".
• Với DCM: Bệnh ảnh hưởng đến khả năng co bóp của cơ tim (giai đoạn tâm thu), làm giảm khả năng bơm và đẩy máu ra ngoài cơ thể, dẫn đến "suy tim tâm thu".

Các dấu hiệu nhận biết bệnh tim ở mèo

Trong giai đoạn đầu, mèo thường không biểu hiện dấu hiệu nào và trông hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển rất nhanh ở một số cá thể.

Dấu hiệu bác sĩ thú y có thể phát hiện khi thăm khám:

• Tiếng thổi ở tim (Heart murmur): Âm thanh bất thường do dòng máu lưu thông bị xáo trộn.
• Nhịp phi mã (Gallop rhythm): Tiếng tim thứ ba bất thường (bình thường chỉ có hai tiếng), nghe giống như tiếng ngựa phi.
• Bất thường về nhịp tim: Nhịp tim tăng hoặc giảm đáng kể.
• Rối loạn nhịp tim (Arrhythmias): Sự gián đoạn trong các xung điện điều khiển sự co bóp của tim.

Dấu hiệu suy tim sung huyết:

Mèo thường che giấu bệnh cho đến khi tình trạng trở nên rất nghiêm trọng. Dấu hiệu phổ biến nhất là:

• Khó thở hoặc thở gấp (do tích tụ dịch trong phổi hoặc khoang ngực).
• Mệt mỏi, ít vận động.
• Các đầu chi (tai, chân) bị lạnh.
• Nướu và mắt nhợt nhạt do lưu thông máu kém.

Thuyên tắc mạch do huyết khối (FATE):

Một dấu hiệu nghiêm trọng và có thể là biểu hiện đầu tiên của bệnh tim là FATE. Một cục máu đông hình thành trong buồng tim bị bệnh, sau đó di chuyển và làm tắc nghẽn mạch máu (thường là mạch máu đến chân sau). Điều này gây ra tình trạng liệt đột ngột một hoặc hai chân sau, kèm theo đau đớn dữ dội.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gốc rễ thường khó xác định, nhưng có thể bao gồm:

• Thứ phát sau các bệnh khác: Cường giáp, cao huyết áp, hoặc bệnh to đầu chi (acromegaly).
• Nguyên nhân dinh dưỡng: Thiếu hụt Taurine (thường gây ra DCM).
• Bệnh lý khối u: Ví dụ như Lymphoma (ung thư hạch) ở cơ tim.
• Độc tố: Một số loại thuốc có tác dụng phụ lên tim.
• Di truyền: Các đột biến gen đã được xác định ở giống mèo Maine Coon và Ragdoll.

Chẩn đoán bệnh cơ tim

Bác sĩ thú y sẽ sử dụng các phương pháp sau:

• Điện tâm đồ (ECG): Ghi lại hoạt động điện của tim, hữu ích để phát hiện rối loạn nhịp.
• Siêu âm tim (Echocardiography): Đây là xét nghiệm quan trọng nhất để xác định chính xác loại bệnh cơ tim, đo độ dày thành tim và đánh giá khả năng co bóp.
• Chụp X-quang: Giúp quan sát hình dạng, kích thước tổng thể của tim và phát hiện dịch tích tụ trong ngực.
• Xét nghiệm máu: Để phát hiện các chỉ số liên quan đến tổn thương tim hoặc các bệnh lý nền như cường giáp.

Điều trị và Tiên lượng

Điều trị: Phụ thuộc vào nguyên nhân và giai đoạn bệnh. Nếu do thiếu Taurine hoặc cao huyết áp, việc điều trị bệnh nền có thể cải thiện chức năng tim. Khi đã suy tim, bác sĩ sẽ kê đơn các loại thuốc hỗ trợ quản lý tình trạng dịch tích tụ và giúp tim hoạt động hiệu quả hơn.

Tiên lượng: Một số mèo có thể sống nhiều năm mà không bị suy tim. Tuy nhiên, nếu đã chuyển sang giai đoạn suy tim, mục tiêu điều trị là giúp mèo thoải mái và kéo dài sự sống thêm một khoảng thời gian trước khi bệnh tiến triển nặng hơn.

Phòng ngừa

Đối với các giống mèo có nguy cơ cao (Maine Coon, Ragdoll), nên thực hiện sàng lọc định kỳ bằng siêu âm tim và xét nghiệm di truyền trước khi cho nhân giống.

• Mèo bị HCM hoặc mang gen đột biến đồng hợp tử không nên được dùng để nhân giống.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm là cách tốt nhất để phát hiện sớm các bất thường về tim.

Giải thích thuật ngữ

• Tâm trương (Diastole): Giai đoạn tim giãn ra để đổ đầy máu.
• Tâm thu (Systole): Giai đoạn tim co bóp để đẩy máu đi.
• Fibrosis: Sự hình thành các mô sẹo dày đặc làm mất tính đàn hồi.

Nguồn tài liệu tham khảo: International Cat Care, Cardiomyopathy (heart disease) in cats