Bệnh Cushing ở Chó

Bệnh Cushing là gì?

Bệnh Cushing (hay còn gọi là hội chứng Cushing) là tình trạng các tuyến thượng thận sản xuất quá mức một số loại hormone nhất định. Thuật ngữ y khoa của bệnh này là Hyperadrenocorticism (Cường năng vỏ tuyến thượng thận).

Tuyến thượng thận nằm gần thận, có nhiệm vụ sản xuất các chất thiết yếu giúp điều chỉnh nhiều chức năng của cơ thể và duy trì sự sống. Chất quan trọng nhất trong số đó là cortisol (hay còn gọi là cortisone). Việc sản xuất quá ít hoặc quá nhiều cortisol đều có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Nguyên nhân gây bệnh

Có ba loại bệnh Cushing, mỗi loại có nguyên nhân, phương pháp điều trị và tiên lượng khác nhau:

1. Khối u tuyến yên: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất (chiếm 85% - 90% các trường hợp). Một khối u (lành tính hoặc ác tính) ở tuyến yên (nằm dưới đáy não) khiến cơ thể sản xuất quá mức hormone ACTH, từ đó kích thích tuyến thượng thận tạo ra quá nhiều cortisol.
2. Khối u tuyến thượng thận: Do một khối u lành tính hoặc ác tính trực tiếp tại tuyến thượng thận gây ra. Nếu là u lành tính, phẫu thuật cắt bỏ có thể chữa khỏi bệnh hoàn toàn.
3. Do sử dụng thuốc Steroid kéo dài (Cushing do y sinh): Xảy ra khi chó sử dụng các loại thuốc steroid đường uống hoặc đường tiêm quá mức trong thời gian dài.

Dấu hiệu nhận biết bệnh Cushing

Dù nguyên nhân là gì, các dấu hiệu lâm sàng thường tương tự nhau, bao gồm:

• Ăn nhiều, uống nhiều và đi tiểu nhiều hơn bình thường.
• Bụng to hay "bụng phệ": Do mỡ tích tụ trong các cơ quan nội tạng và cơ thành bụng bị yếu, teo đi.
• Lờ đờ, kém hoạt động.
• Thay đổi ở da và lông: Lông thưa, rụng lông, da mỏng, dễ nhiễm trùng da mãn tính, xuất hiện các đốm đen (tăng sắc tố) hoặc các nốt vôi hóa trên da.
• Thở hổn hển thường xuyên.

Chẩn đoán bệnh như thế nào?

Để xác định bệnh Cushing, bác sĩ thú y sẽ thực hiện:

• Khám lâm sàng và xét nghiệm máu/nước tiểu cơ bản: Kiểm tra các chỉ số bất thường như enzyme gan (ALP) tăng cao hoặc nước tiểu bị loãng.
• Chẩn đoán hình ảnh: X-quang hoặc siêu âm bụng để kiểm tra kích thước gan và tuyến thượng thận.
• Xét nghiệm chuyên sâu: Hai xét nghiệm phổ biến nhất để xác nhận bệnh là Xét nghiệm kích thích ACTH và Xét nghiệm ức chế Dexamethasone liều thấp (LDDS).

Các phương pháp điều trị

• Đối với u tuyến yên: Thường được quản lý bằng thuốc. Trilostane (Vetoryl®) là loại thuốc phổ biến nhất hiện nay. Một lựa chọn khác là Mitotane (Lysodren®). Việc phẫu thuật hoặc xạ trị cũng có thể được thực hiện tại các trung tâm chuyên khoa sâu.
• Đối với u tuyến thượng thận: Phẫu thuật là phương pháp tối ưu. Nếu khối u không phải là ác tính và được cắt bỏ hoàn toàn, chó có cơ hội hồi phục sức khỏe bình thường.
• Đối với Cushing do y sinh: Cần ngừng sử dụng loại steroid đang dùng một cách có kiểm soát và từ từ theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Lưu ý khi điều trị bằng thuốc tại nhà

Nếu chó của bạn được điều trị bằng thuốc, hãy ghi nhớ những "quy tắc vàng" sau:

• Tuân thủ tuyệt đối: Uống đúng liều và đúng giờ theo chỉ định. Việc điều trị thường kéo dài suốt đời.
• Theo dõi sát sao: Cần tái khám và xét nghiệm máu định kỳ để đảm bảo liều lượng thuốc đang ở mức phù hợp (không quá ít cũng không quá nhiều).
• Quan sát dấu hiệu: Nếu thấy chó có biểu hiện bất thường khi dùng thuốc, hãy liên hệ ngay với bác sĩ thú y.

Tiên lượng bệnh

Mặc dù điều trị bằng thuốc thường không thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh Cushing do tuyến yên, nhưng có thể kiểm soát bệnh tốt trong nhiều năm, giúp chó có chất lượng cuộc sống tốt. Đối với u tuyến thượng thận lành tính, phẫu thuật thường đem lại kết quả chữa khỏi hoàn toàn. Tiên lượng sẽ kém hơn nếu khối u là ác tính hoặc khối u tuyến yên quá lớn ảnh hưởng đến não bộ.

Sức khỏe của thú cưng là ưu tiên của chúng tôi. Nếu bạn nghi ngờ chó của mình có các dấu hiệu trên, hãy liên hệ với phòng khám để được tư vấn và thăm khám kịp thời.

Nguồn tài liệu tham khảo: Courtney Barnes, BSc, DVM; Malcolm Weir, DVM, MSc, MPH; Ernest Ward, DVM, Cushing's Disease in Dogs