Táo bón ở chó (Constipation in Dogs)

Táo bón là gì?

Táo bón là tình trạng đi ngoài không thường xuyên hoặc khó khăn và thường là một tình trạng tạm thời. Phân tích tụ trong kết tràng (ruột già). Nhiều con chó bị táo bón trải qua cảm giác rặn hoặc đau đớn khi cố gắng đại tiện. Obstipation (tắc nghẽn phân) là một dạng táo bón nghiêm trọng, thường liên quan đến một tình trạng y tế nghiêm trọng, vĩnh viễn hoặc không thể đảo ngược.

Một trong những chức năng chính của kết tràng là hấp thụ nước, vì vậy đôi khi lượng phân lưu lại sẽ trở nên khô cứng, khiến việc đào thải càng khó khăn hơn. Trong một số trường hợp, chó có thể bị mất nước. Một số con chó bị táo bón thải ra một lượng nhỏ phân lỏng hoặc máu do rặn quá mức. Đôi khi, lượng phân lỏng này bị nhầm lẫn với tiêu chảy, nhưng thực tế đó là vật chất phân lỏng lách qua khối phân cứng để ra ngoài.

Nguyên nhân gây táo bón?

Có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn gây táo bón ở chó. Nguyên nhân phổ biến nhất là do ăn phải các chất gây kích ứng hoặc không tiêu hóa được như thực vật hoặc xương. Những con chó có lông dài hoặc những con liếm lông quá mức cũng có nguy cơ cao bị táo bón.

Các nguyên nhân phổ biến khác bao gồm:

• Các bệnh lý về kết tràng.
• Thuốc gây tác dụng phụ táo bón (như thuốc kháng histamine, thuốc lợi tiểu, thuốc giảm đau gây nghiện và sucralfate).
• Sợ hãi, lo lắng và các tình trạng hành vi khác làm thay đổi thói quen đi ngoài bình thường.
• Dị vật hoặc tắc nghẽn đường ruột.
• Bệnh nội tiết (suy giáp, cường tuyến cận giáp).
• Thiếu vận động và hoạt động thể chất.
• Bệnh giãn đại tràng (Megacolon).
• Bệnh thần kinh.
• Các tình trạng gây đau khiến việc đi ngoài không thoải mái (ví dụ: viêm xương khớp).
• Chấn thương hoặc bất thường ở vùng chậu.
• Thay đổi chế độ ăn đột ngột hoặc ăn thức ăn mới.
• Khối u hoặc khối u trong kết tràng hoặc trực tràng.
• Phì đại tuyến tiền liệt lành tính ở chó đực chưa thiến, hoặc các bệnh lý khác về tuyến tiền liệt.
• Bất kỳ bệnh lý nào dẫn đến tình trạng mất nước.

Các dấu hiệu của táo bón là gì?

Hầu hết chó đi ngoài ít nhất một lần mỗi ngày và thường tương ứng với các bữa ăn. Nếu chó bị táo bón, chúng có thể cố gắng đi ngoài nhiều lần nhưng không thành công. Bạn có thể thấy chó xoay vòng liên tục, mài mông (kéo lê mông trên mặt đất), ngồi xổm thường xuyên hoặc thậm chí kêu rên trong những trường hợp nghiêm trọng.

Các dấu hiệu lâm sàng khác bao gồm:

• Giảm thèm ăn, nôn mửa, sụt cân.
• Thải ra lượng nhỏ phân lỏng hoặc phân có chứa chất nhầy (không có phân bình thường).
• Căng bụng, đau bụng (chó sẽ kêu hoặc gầm gừ nếu bạn ấn vào bụng hoặc lưng dưới).

Lưu ý: Hãy gọi cho bác sĩ thú y nếu chó của bạn không đi ngoài trong vòng 48 đến 72 giờ kể từ lần đi ngoài cuối cùng.

Chẩn đoán táo bón như thế nào?

Đa số các trường hợp được chẩn đoán thông qua khám lâm sàng và tiền sử bệnh. Khi kiểm tra bụng, bác sĩ thú y có thể sờ thấy kết tràng săn chắc và căng giãn.

• Thăm khám trực tràng: Để loại trừ hẹp trực tràng, khối u, dị vật hoặc các bất thường khác.
• Chẩn đoán hình ảnh: Chụp X-quang bụng để xác định mức độ táo bón và xem có tắc nghẽn hay không. Siêu âm bụng có thể được dùng trong các ca phức tạp.
• Xét nghiệm khác: Xét nghiệm máu và nước tiểu để kiểm tra tình trạng mất nước, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý nền. Sinh thiết có thể được khuyến nghị nếu nghi ngờ có khối u trực tràng.

Điều trị táo bón

Hầu hết các ca táo bón tương đối dễ điều trị nếu được phát hiện sớm. Bước đầu tiên là làm mềm hoặc loại bỏ khối phân cứng bị nén chặt.

• Liệu pháp hỗ trợ: Thụt tháo (enemas), lấy phân bằng tay hoặc sử dụng thuốc. Các loại thuốc nhuận tràng như DSS hoặc PEG 3350 thường được kê đơn. Thuốc kích thích đường ruột (như cisapride) chỉ được dùng sau khi đã loại trừ khả năng tắc nghẽn.
• Nhập viện: Một số con chó cần nhập viện để thụt tháo nhiều lần hoặc truyền dịch để bù nước.
• Chế độ ăn: Tùy thuộc vào nguyên nhân, chó có thể cần chế độ ăn ít chất xơ hoặc giàu chất xơ theo chỉ định của bác sĩ.

Đối với những con chó bị táo bón do tâm lý, cần điều chỉnh hành vi thông qua huấn luyện hoặc dùng thuốc. Probiotics cũng có thể được sử dụng sau khi tình trạng táo bón đã được khắc phục.

Khi nào cần phẫu thuật?

Nếu táo bón nghiêm trọng và điều trị nội khoa không thành công, phẫu thuật có thể được khuyến nghị. Thủ thuật này gọi là cắt bỏ một phần hoặc gần toàn bộ kết tràng (sub-total colectomy). Đây thường là một phẫu thuật chuyên sâu do các bác sĩ phẫu thuật chuyên khoa thực hiện. Thời gian hồi phục có thể kéo dài, nhưng hầu hết chó đều tiến triển tốt sau đó.

Tiên lượng và Kết quả

Tiên lượng phụ thuộc vào nguyên nhân chính xác. Đa số chó sẽ hồi phục nhanh chóng sau khi điều trị y tế.

• Megacolon (Giãn đại tràng): Đây là một hậu quả nghiêm trọng dù không phổ biến. Megacolon là tình trạng đại tràng bị giãn rộng và yếu, khiến các cơ không thể đẩy phân ra ngoài. Điều này có thể do tổn thương thần kinh, vấn đề về cơ hoặc cả hai. Megacolon có thể là bệnh lý nguyên phát hoặc thứ phát sau một thời gian dài bị táo bón mãn tính.

Lời khuyên: Luôn khuyến khích chó uống nhiều nước và hạn chế cho chó ăn xương để phòng ngừa táo bón tái phát.