Rối Loạn Chuyển Hóa Canxi Ở Chó

Canxi là thành phần thiết yếu của khung xương, đóng vai trò quan trọng trong việc co cơ, đông máu, hoạt động của enzyme, hệ thần kinh và giải phóng hormone. Nhiều chứng rối loạn chuyển hóa khác nhau có thể dẫn đến mức canxi bất thường trong máu:

• Tăng canxi huyết (Hypercalcemia): Mức canxi trong máu cao quá mức.
• Hạ canxi huyết (Hypocalcemia): Mức canxi trong máu thấp dưới mức bình thường.

1. Hạ Canxi Huyết Sau Khi Sinh (Puerperal Hypocalcemia)

Hạ canxi huyết sau sinh (còn gọi là sản giật, tetany sau sinh hoặc sốt sữa) là rối loạn chuyển hóa canxi phổ biến nhất ở chó. Đây là tình trạng đe dọa tính mạng, thường xảy ra từ 2 đến 3 tuần sau khi chó mẹ sinh con – thời điểm tuyến vú sản xuất lượng sữa lớn nhất.

Đối tượng nguy cơ

• Thường gặp ở các giống chó nhỏ nuôi đàn con đông.
• Tuy nhiên, bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ giống chó nào, với bất kỳ số lượng chó con nào và vào bất kỳ thời điểm nào trong thời kỳ cho con bú.
• Cũng có thể xảy ra trong khi chuyển dạ gây đẻ khó (dystocia) hoặc hiếm hơn là vào cuối thai kỳ.

Dấu hiệu lâm sàng

Các triệu chứng thường tiến triển nhanh chóng:

Giai đoạn - Triệu chứng điển hình

Sớm

Thở gấp, bồn chồn, run rẩy, co giật cơ, cứng khớp, mất thăng bằng.

Tiến triển

Mất phương hướng, nhạy cảm quá mức, hung dữ, rên rỉ, chảy nước dãi.

Nặng

Co thắt cơ liên tục (tetany), nhịp tim nhanh, sốt, co giật, hôn mê và tử vong.

Lưu ý: Chó mẹ thường trông vẫn khỏe mạnh trước đó và đàn con vẫn đang phát triển tốt cho đến khi cơn khởi phát xảy ra.

Chẩn đoán và Điều trị

• Chẩn đoán: Dựa trên bệnh sử, các dấu hiệu lâm sàng và xét nghiệm máu để xác định nồng độ canxi.
• Điều trị khẩn cấp: Cần được bác sĩ thú y tiêm canxi qua đường tĩnh mạch. Tình trạng thường cải thiện nhanh chóng trong vòng 15 phút.
• Chăm sóc sau cơn cấp tính:
• • Cách ly chó con không cho bú trong 12–24 giờ (thay bằng sữa công thức).
  • Bổ sung canxi và Vitamin D qua đường uống trong suốt thời gian cho con bú còn lại.
  • Cai sữa sớm cho chó con nếu tình trạng tái phát.

Cách phòng ngừa

1. Chế độ ăn: Cung cấp thực phẩm chất lượng cao, cân bằng dinh dưỡng trong khi mang thai và cho con bú.
2. Hỗ trợ chó con: Cho chó con ăn thêm sữa thay thế sớm và ăn dặm từ 3–4 tuần tuổi để giảm tải cho chó mẹ.
3. Lưu ý quan trọng: KHÔNG bổ sung canxi đường uống trong khi mang thai vì điều này có thể phản tác dụng, gây ức chế tuyến cận giáp và làm tăng nguy cơ hạ canxi huyết sau khi sinh.

2. Hạ Canxi Huyết Ở Chó Bị Trọng Thương Hoặc Bệnh Nặng

Chó đang trong tình trạng nguy kịch có nguy cơ cao bị hạ canxi huyết, đặc biệt là:

• Chó bị viêm toàn thân do nhiễm trùng nặng (nhiễm trùng huyết).
• Chó bị chấn thương nặng, đặc biệt là vùng bụng.

Hệ quả: Những con chó bị hạ canxi huyết trong tình trạng này thường yêu cầu điều trị chuyên sâu hơn, thời gian nằm viện dài hơn và có tỷ lệ sống sót thấp hơn so với những con có mức canxi bình thường. Các triệu chứng lâm sàng cũng tương tự như hạ canxi huyết sau sinh.

Nguồn tài liệu tham khảo: MSD, Disorders of Calcium Metabolism in Dogs