Bệnh Toxoplasmosis và mèo

Bệnh Toxoplasmosis và mèo

Trong số các bệnh có thể lây từ động vật sang người (zoonosis), toxoplasmosis là một trong những bệnh được biết đến rộng rãi nhất. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều hiểu lầm về căn bệnh này cũng như vai trò thực sự của mèo trong việc lây nhiễm cho con người.

Thực tế, nguy cơ lây nhiễm từ mèo là rất thấp. Phần lớn các trường hợp nhiễm bệnh ở người đến từ những con đường khác, đặc biệt là thực phẩm. Việc sống chung với mèo không làm tăng nguy cơ mắc bệnh nếu bạn duy trì vệ sinh cơ bản hàng ngày.

Toxoplasmosis là gì?

Toxoplasmosis là bệnh do ký sinh trùng vi thể Toxoplasma gondii (T. gondii) gây ra. Ký sinh trùng này có mặt trên toàn thế giới và có thể lây nhiễm cho hầu hết các loài động vật máu nóng.

Mặc dù mèo đóng vai trò quan trọng trong vòng đời của ký sinh trùng, nhưng:

👉 Con người thường nhiễm bệnh qua thực phẩm (đặc biệt là thịt chưa nấu chín), không phải trực tiếp từ mèo.

Trong đa số trường hợp, nhiễm ký sinh trùng không gây bệnh nghiêm trọng, nhưng đôi khi có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người và vật nuôi.

Dấu hiệu toxoplasmosis ở mèo

Phần lớn mèo nhiễm T. gondii không biểu hiện triệu chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm, mèo có thể có các dấu hiệu sau:

• Sốt cao, chán ăn, sụt cân, mệt mỏi
• Khó thở
• Viêm mắt (viêm màng bồ đào, viêm võng mạc)
• Bệnh gan (viêm gan)
• Dấu hiệu thần kinh (run rẩy, co giật)

Các dấu hiệu ít gặp hơn như: Sưng hạch bạch huyết, nôn mửa, tiêu chảy và đau cơ

Toxoplasmosis ở người

Ở người có hệ miễn dịch khỏe mạnh, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ giống cảm cúm nhẹ

Tuy nhiên, bệnh có thể nghiêm trọng ở các nhóm nguy cơ cao:

• Phụ nữ mang thai
• Thai nhi, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ
• Người cao tuổi
• Người suy giảm miễn dịch (ví dụ: đang hóa trị)

Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh do ký sinh trùng đơn bào T. gondii gây ra, có thể lây giữa động vật và con người.

Vòng đời của T. gondii

Vật chủ chính (mèo)

Mèo là loài duy nhất mà ký sinh trùng có thể sinh sản và tạo ra trứng (oocyst), được thải qua phân.

Mèo nhiễm bệnh chủ yếu do: Ăn thịt sống/chưa chín (bò, lợn, cừu), săn mồi (chuột, chim...)

Sau khi nhiễm: Mèo có thể thải hàng triệu trứng trong tối đa 14 ngày. Sau đó ký sinh trùng lan trong cơ thể và “ẩn” trong mô

Có 20–60% mèo có thể từng nhiễm T. gondii nhưng rất ít mèo phát bệnh. Nguy cơ cao hơn ở mèo sống ngoài trời, săn mồi, ăn thịt sống

Vật chủ trung gian (bao gồm con người)

Các động vật máu nóng khác (bao gồm người): Có thể nhiễm bệnh nhưng không tạo ra trứng ký sinh trùng

Ký sinh trùng sẽ tồn tại trong cơ thể dưới dạng nang mô và thường không gây bệnh, trừ khi hệ miễn dịch suy yếu.

Con người nhiễm bệnh nếu ăn thực phẩm nhiễm trứng ký sinh (rau, trái cây bẩn hoặc ăn thịt chưa nấu chín

Nếu phụ nữ nhiễm bệnh trong thời kỳ mang thai: Có thể lây sang thai nhi và gây tổn thương nghiêm trọng. Tuy nhiên nếu nhiễm bệnh trước khi mang thai không gây nguy hiểm cho thai nhi

Khi nào cần đưa mèo đi khám?

Hãy liên hệ với bác sĩ thú y nếu mèo có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, đặc biệt là các triệu chứng đã liệt kê ở trên.

Chẩn đoán bệnh ở mèo

Việc chẩn đoán khá khó vì: Trứng ký sinh hiếm khi xuất hiện trong phân

Các phương pháp chẩn đoán gồm: Xét nghiệm máu tìm kháng thể, khai thác tiền sử bệnh, khám lâm sàng, xét nghiệm mẫu mô (trong một số trường hợp)

Điều trị toxoplasmosis ở mèo

Toxoplasmosis được điều trị bằng kháng sinh và trong trường hợp nặng có thể cần chăm sóc hỗ trợ tùy triệu chứng

Tiếp xúc với mèo có nguy hiểm không?

Các nghiên cứu cho thấy:

• Mèo hiếm khi thải trứng ký sinh
• Trứng chỉ trở nên lây nhiễm sau 24 giờ
• Vuốt ve mèo không gây lây nhiễm

👉 Nguy cơ từ mèo là rất thấp và nguồn lây chính vẫn là thịt chưa nấu chín

Cách giảm nguy cơ lây nhiễm

Vệ sinh khi chăm sóc mèo

• Dọn khay vệ sinh hàng ngày
• Đeo găng tay khi dọn
• Rửa tay kỹ sau khi tiếp xúc
• Vệ sinh khay bằng nước nóng

Lưu ý cho nhóm nguy cơ cao

• Không tiếp xúc khay vệ sinh mèo
• Tránh tiếp xúc với phân mèo

Biện pháp phòng ngừa chung

• Cho mèo ăn thức ăn đã nấu chín
• Đậy kín hố cát của trẻ em
• Đeo găng khi làm vườn
• Rửa sạch rau và trái cây
• Xử lý cát vệ sinh đúng cách (đóng kín túi trước khi bỏ)

Thuật ngữ

Bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người (Zoonosis): Là bệnh có thể lây truyền giữa động vật và con người.

Nguồn tham khảo: International Cat Care, Toxoplasmosis and cats